İtalya'da Dijital Platform Çalışanlarına Yeni Yasal Güvenceler: Düzenleme 2 Aralık'ta Yürürlüğe Giriyor
İtalya, dijital uygulamalar ve çevrim içi platformlar aracılığıyla çalışan kişilerin haklarını güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir yasal düzenleme kabul etti. 2 Kasım 2026 tarihli ve 208 sayılı kanun hükmünde kararname, 14 Kasım 2026 tarihinde İtalya Resmî Gazetesi'nin 266 sayılı nüshasında yayımlandı. Avrupa Birliği'nin 2024/2831 sayılı Dijital Platform Çalışma Koşulları Direktifi'ni ulusal mevzuata aktaran düzenleme, 2 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Hangi çalışanlar kapsamda? Yeni düzenleme, İtalya'da dijital platformlar üzerinden gerçekleştirilen çalışmaları ilgilendiriyor. Bunlar arasında yemek ve ürün teslimatı, uygulama üzerinden ulaşım hizmetleri ve dijital platformlar aracılığıyla organize edilen diğer ücretli işler bulunabiliyor. Ancak düzenlemenin uygulanması, yalnızca bir uygulama üzerinden gelir elde edilmesine değil, platformun çalışma ilişkisi üzerindeki rolüne ve mevzuatta belirlenen koşullara bağlı. Platform çalışanları otomatik olarak işçi sayılacak mı? Hayır. Yeni düzenleme bütün platform çalışanlarını otomatik olarak işçi statüsüne geçirmiyor. Bunun yerine, dijital platformun çalışan üzerinde yönetim ve kontrol yetkisi kullandığını gösteren olguların bulunması hâlinde, çalışma ilişkisinin aksi ispatlanana kadar işçi statüsünde kabul edilmesine yönelik hukuki bir karine getiriliyor. Bu yaklaşım, platformun çalışanı fiilen nasıl yönettiğinin ve çalışma koşullarını ne ölçüde belirlediğinin değerlendirilmesini gerektiriyor. Çalışmanın gerçek niteliği, yalnızca taraflar arasında imzalanan sözleşmenin adına göre belirlenmeyecek. Otomatik karar sistemlerine hangi sınırlamalar getiriliyor? Dijital platformlarda iş dağıtımı, performans değerlendirmesi, hesapların askıya alınması ve çalışma ilişkisinin sona erdirilmesi gibi işlemler otomatik sistemler aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Yeni düzenleme, çalışanları önemli ölçüde etkileyen bu tür kararların denetlenmesine yönelik güvenceler öngörüyor. Özellikle hesapların kapatılması, sözleşmenin sona erdirilmesi ve benzeri önemli kararlar bakımından insan denetimi ve kararların yeniden incelenmesi hakkı önem taşıyor. Çalışanlar algoritmalar hakkında bilgi alabilecek mi? Düzenleme, platformların kullandığı otomatik izleme ve karar verme sistemlerine ilişkin şeffaflığı artırmayı amaçlıyor. Çalışanların hangi otomatik sistemlerin kullanıldığını, bu sistemlerin hangi tür kararları etkilediğini ve çalışma koşulları üzerindeki sonuçlarını öğrenmesine yönelik bilgilendirme yükümlülükleri getiriliyor. Ayrıca kişisel verilerin işlenmesi ve otomatik sistemlerin kullanımı konusunda çalışanların haklarını koruyan hükümler bulunuyor. İş sağlığı ve güvenliği de düzenleniyor Yeni mevzuat, dijital platform çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği bakımından karşılaşabilecekleri risklerin değerlendirilmesini de ele alıyor. Otomatik izleme ve karar sistemlerinin çalışma temposu, iş yükü ve çalışan sağlığı üzerindeki etkileri önem kazanıyor. Çalışanların bilgilendirilmesi, temsilcilerinin sürece katılması ve belirli konularda görüşlerinin alınması da düzenlemenin kapsamındaki başlıklar arasında yer alıyor. İtalya'da yaşayan Türk vatandaşları nasıl etkilenebilir? İtalya'da yasal olarak çalışma hakkına sahip olan ve dijital platformlar üzerinden çalışan Türk vatandaşları da ilgili koşulları karşılamaları hâlinde düzenlemenin sağladığı güvencelerden yararlanabilecek. Ancak yeni mevzuat, Türkiye'den işçi alımına yönelik bir program değil. Ayrıca yabancı vatandaşlara yeni bir çalışma vizesi, oturum izni veya ülkeye giriş hakkı tanımıyor. Düzenlemenin temel konusu, İtalya'da dijital platformlar üzerinden gerçekleştirilen mevcut çalışma ilişkilerinin hukuki niteliği ve çalışan haklarının korunması. Yeni kurallar ne zaman başlayacak? 208/2026 sayılı kararname, 2 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Dijital platformlar, çalışanlar ve işverenler açısından yeni hükümlerin uygulanmasında iş ilişkisinin gerçek koşulları, kullanılan otomatik sistemler ve ilgili yasal yükümlülükler belirleyici olacak. İtalya'da dijital platformlar üzerinden çalışan kişilerin, yeni düzenlemeyi ve ilgili resmî açıklamaları takip etmeleri önem taşıyor.
